Ngộ độc thuốc diệt cỏ, cơ hội sống mỏng manh

Uống thuốc diệt cỏ có cứu được không? là câu hỏi mà rất nhiều người muốn biết. Mỗi năm, cả nước có trên 1.000 bệnh nhân tử vong do thuốc diệt cỏ Paraquat và đáng lo ngại khi những năm gần đây, số người bị ngộ độc và tử vong do Paraquat năm sau luôn cao hơn năm trước. Riêng tại Trung tâm chống độc của Bệnh viện Bạch Mai, chỉ từ năm 2014 đến 2016 đã có khoảng 400 người tử vong do Paraquat. Theo các nhà chuyên môn chỉ cần uống một lượng nhỏ chất này thì nguy cơ tử vong rất cao vì đến nay, khoa học chưa nghiên cứu ra thuốc kháng độc, điều trị ngộ độc paraquat. Vậy việc phát hiện, sơ cứu đúng, kịp thời là vô cùng quan trọng để tránh những hậu quả đáng tiếc có thể xảy ra.

Uống thuốc diệt cỏ có cứu được không?

Paraquat là loại hóa chất cực độc có trong thuốc diệt cỏ đã bị cấm ở Châu Âu nhưng ở nước ta vẫn được sử dụng rộng rãi. Hiện trên thị trường có các tên khác như: glamoxone, cyclone, surefire, prelude…

Paraquat thẩm qua tiểu tràng rất nhanh. Nồng độ huyết tương lên đến đỉnh cao sau 2 giờ, 5-10% được hấp thụ qua ruột, còn lại được thải trừ qua phân. Do vậy chỉ cần uống quá 40mg paraquat/kg (khoảng một thìa canh 15ml) dung dịch paraquat 20% thường gây tử vong trong 1-5 ngày do suy đa phủ tạng hoặc do bỏng niêm mạc tiêu hóa. Bỏng thực quản có thể gây thủng dẫn đến viêm trung thất. Uống từ 30-40mg paraquat/kg sẽ gây tử vong trong vòng 5 ngày đến nhiều tuần do viêm mạc loét ống tiêu hóa và hoại tử vỏ thận, cuối cùng là xơ phổi.

Phun thuốc diệt cỏ mà không trang bị đầy đủ bảo hộ lao động có thể gây ngộ độc cho bản thân.

80% ca uống thuốc trừ cỏ tử vong

ThS-BS Nguyễn Trung Nguyên, phụ trách Trung tâm Chống độc, BV Bạch Mai, Hà Nội cho biết: nếu tính cả nước mỗi năm có hơn 1.000 ca ngộ độc paraquat. Tỷ lệ tử vong do ngộ độc này rất cao lên đến 80%.

Một nạn nhân ngộ độc thuốc diệt cỏ paraquat đang điều trị tại Trung tâm Chống độc BV Bạch Mai.

BS Nguyên cho biết hoạt chất có trong thuốc diệt cỏ cực độc, dù trên động vật, nông nghiệp xét ở bậc 2 nhưng trên con người thì loại thuốc này được xét ở bậc 1. Thuốc này khi vào cơ thể sẽ gây tổn thương nhiều cơ quan, làm xơ phổi, xơ tiến triển không hồi phục. “Khi đã bị ngộ độc thuốc diệt cỏ thì bệnh nặng dần lên, tiến triển nhanh và không hồi phục. Đã bị ngộ độc rồi thì tỷ lệ tử vong rất cao” -BS Nguyên chia sẻ.

Hiện ở Trung tâm chống độc BV Bạch Mai đang có ba bệnh nhân được cấp cứu do ngộ độc thuốc diệt cỏ. BS Nguyên cho biết gần như ngày nào cũng có bệnh nhân bị ngộ độc paraquat vào viện. Phần lớn trong số này là người có tuổi đời còn khá trẻ.

Khi bị ngộ độc chất này, lúc đầu bệnh nhân thấy buồn nôn, sau đó đau rát họng. Nhiều trường hợp khi vào viện vẫn giấu bác sĩ không nói nguyên nhân bị ngộ độc. Tuy nhiên, khi nhìn các triệu chứng như loét miệng, loét họng, đa phủ tạng bị suy thì các bác sĩ “đọc” ngay được nguyên nhân.

Nếu bị ngộ độc với liều lượng lớn thì sẽ bị rối loạn thể cấp tính, tử vong ngay lập tức. Cũng có nhiều trường hợp tử vong sau ba ngày do tổn thương đa tạng nặng nề. Còn đa phần tử vong sau 5-7 ngày, hoặc trong ba tháng tử vong do xơ phổi dạng nặng.

BS Nguyên cho biết thuốc diệt cỏ hấp thụ vào đường tiêu hóa rất nhanh. Chỉ trong vòng hai tiếng đã đạt nồng độ cao trong máu. Với một người bình thường chỉ cần một ngụm nhỏ thuốc (khoảng 5ml) đã có thể gây tử vong.

Chất này hút vào phổi rất nhanh và gây tổn thương phổi nặng khiến bệnh nhân khó thở. Khi khó thở phải dùng oxy nhưng oxy kết hợp với paraquat sẽ càng gây độc và tổn thương phổi thêm, khiến phổi cứng dần lên, do đó càng khiến bệnh nhân nhanh tử vong.

Cấp cứu trong những trường hợp này rất vất vả vì dù bệnh nhân khó thở cũng không được dùng oxy. Hầu hết kíp trực đều phải đánh vật với các phương tiện cấp cứu. Bệnh nhân mệt mỏi, đau đớn, vật vã, khó chịu trong người và bệnh nhân sẽ tỉnh táo cho đến khi tử vong.

>> Xem thêm: Hệ lụy của thuốc diệt cỏ đối với người và sinh vật.

>> Xem thêm: Những hiểm họa kịch độc từ thuốc trừ sâu.

Cấm càng nhanh càng tốt

Theo các chuyên gia y tế, khi tình trạng ngộ độc Paraquat ngày càng gia tăng, thì dù bất kỳ nguyên nhân nào cũng phải hạn chế sử dụng hoặc thay thế. Không phải không có lý do khi hiện đã có hơn 40 nước cấm sử dụng Paraquat. Đặc biệt, Trung Quốc là nơi sản xuất ra Paraquat cũng không cho phép dùng trong nông nghiệp.

Ở một số ít nước sử dụng Paraquat thì được quản lý chặt chẽ. Người bán paraquat phải học các lớp huấn luyện chuyên biệt và được cấp chứng chỉ mới được các công ty sản xuất, buôn bán thuốc bảo vệ thực vật tuyển vào làm việc.

Thuốc diệt cỏ Paraquat.

Thế nhưng ở Việt Nam, thuốc diệt cỏ Paraquat lại được bán tự do. Theo ông Nguyễn Quang Hiếu – Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Bảo vệ thực vật Việt Nam thì cả nước có trên 300 công ty kinh doanh thuốc diệt cỏ Paraquat với khoảng 35.000 đại lý, nhưng có tới 60-70% người bán thuốc bảo vệ thực vật ở các đại lý chỉ có trình độ sơ cấp hoặc không có trình độ chuyên môn về thuốc bảo vệ thực vật. Vì thế, chỉ cần vài chục ngàn đồng là bất cứ ai cũng có thể dễ dàng mua được một lọ paraquat.

Chính việc quản lý lỏng lẻo này cùng với giá Paraquat rẻ là nguyên nhân để số người bị ngộ độc và tử vong do Paraquat ngày càng tăng, gây nên những hậu quả cực kỳ nghiêm trọng. Đã nhiều năm, các chuyên gia mạnh mẽ lên tiếng đòi hỏi phải có sự quản lý chặt chẽ của cơ quan nhà nước với Paraquat.

Mới đây, ngày 8-2-2017, Bộ NN&PTNN đã có quyết định loại bỏ thuốc bảo vệ thực vật chứa hoạt chất 2.4D và Paraquat ra khỏi Danh mục thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng tại Việt Nam. Theo Cục Bảo vệ thực vật, dựa trên các bằng chứng khoa học, các tổ chức quốc tế đã kết luận Paraquat gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe con người, vật nuôi, hệ sinh thái, môi trường.

Việc cấm sử dụng Paraquat góp phần cứu sống hàng ngàn người mỗi năm và từng bước tiến tới một nền nông nghiệp an toàn. Tuy nhiên, lộ trình loại bỏ Paraquat mà Bộ NN&PTNN đưa ra là đến năm 2018, vì thế, khoảng thời gian từ nay cho đến khi cấm chính thức còn dài.

Paraquat là hóa chất rất độc, tỷ lệ tử vong khi bị nhiễm độc cao, nên Nhà nước cấm sử dụng càng sớm càng tốt. Cấm sớm ngày nào là cứu sống được nhiều mạng người ngày ấy. Trước đây, các bệnh viện trên cả nước cũng như Trung tâm chống độc thường xuyên phải tiếp nhận bệnh nhân ngộ độc thuốc chuột hay thuốc ngủ, nhưng Nhà nước cấm sử dụng thuốc chuột và quản lý tốt các loại thuốc ngủ thì gần như không còn có người bị ngộ độc các loại thuốc trên phải nằm viện. Điều đó cho thấy vai trò quản lý của Nhà nước trong việc ngăn chặn các vụ ngộ độc và tử vong do ngộ độc là rất lớn.

Đầy lo ngại về hậu quả của Paraquat với sức khỏe, tính mạng con người, các chuyên gia khuyến cáo rằng trong thời gian chờ lệnh cấm tuyệt đối, nên đóng gói Paraquat dung tích nhỏ hơn và siết chặt việc mua – bán, tránh sử dụng Paraquat cũng như tránh các tác động đến sức khỏe con người.

 >>> Bài viết liên quan: Thuốc diệt cỏ Paraquat độc tới cỡ nào?

Xem thêm
Có thể bạn quan tâm